Strefa 22
Definicja
Strefa 22 to najniższy stopień zagrożenia wśród obszarów zagrożonych wybuchem pyłu zgodnie z europejskimi dyrektywami ATEX 2014/34/UE i 1999/92/WE. Oznacza ona obszar, w którym w Tryb normalny atmosfera pyłowa stwarzająca zagrożenie wybuchem zazwyczaj nie występuje a jeśli już, to tylko sporadycznie i na krótko.
Aby z grubsza określić ramy czasowe, strefę 22 wiąże się z występowaniem trwającym mniej niż około 10 godzin rocznie. W praktyce strefa 22 często obejmuje dalsze otoczenie mieszalników, silosów i instalacji transportowych – czyli obszar, w którym regularnie przebywają pracownicy obsługujący urządzenia.
Klasyfikacja w odniesieniu do strefy 20 i strefy 21
| Strefa | Wystąpienie atmosfery pyłowej stwarzającej zagrożenie wybuchem | Kategoria urządzeń | EPL |
|---|---|---|---|
| Strefa 20 | nieustannie, przez długi czas lub często | 1D | Da |
| Strefa 21 | w trybie normalnym sporadycznie | 2D | Db |
| Strefa 22 | w normalnych warunkach nie należy się tego spodziewać, a jeśli już, to tylko sporadycznie i krótkotrwale | 3D | Dc |
W strefie 22 wystarczające są urządzenia kategorii 3D o poziomie ochrony EPL Dc. Ochrona ta jest ukierunkowana przede wszystkim na bezawaryjną pracę w trybie normalnym; występowanie chmur pyłu przewiduje się jedynie w wyjątkowych przypadkach.
Typowe obszary strefy 22 w instalacjach mieszających
- Otoczenie mieszalników, silosów i instalacji transportowych, w których pył uwalnia się co najwyżej w przypadku wycieków, awarii lub krótkotrwałego wzbijania się
- Obszary, w których występują osady pyłu o ograniczonej grubości warstwy, z których pod wpływem obciążenia mechanicznego lub ruchu powietrza mogą na krótką chwilę powstawać mieszaniny pyłu z powietrzem
- Otoczenie instalacji odpylających i filtrujących, które nie są całkowicie pyłoszczelne
W wielu zastosowaniach przemysłowych prowadzi to do podziału na strefy: wnętrze zbiornika, w którym gromadzi się pył, jako strefa 20, obszar bezpośrednio przylegający do procesu, w którym regularnie dochodzi do wydostawania się pyłu, jako strefa 21, a dalsze otoczenie jako strefa 22.
Znaczenie osadów pyłowych
W strefie 22 decydującym czynnikiem ryzyka nie jest wzburzona chmura, lecz osadzona warstwa pyłu. Nawet niewielkie grubości warstw mogą zostać wzburzone pod wpływem obciążenia mechanicznego, ruchu powietrza lub fali ciśnieniowej, tworząc atmosferę wybuchową. Warstwy pyłu na gorących powierzchniach mogą ponadto tlić się i działać jako źródło zapłonu – dlatego dopuszczalne temperatury powierzchni w przypadku warstw pyłu są bardziej rygorystycznie ograniczone niż w przypadku chmur pyłowych.
W strefie 22 konsekwentne czyszczenie nie jest zatem środkiem porządkowym, lecz stanowi część koncepcji ochrony przeciwwybuchowej.
Wymagania i działania
- Wykorzystanie urządzeń kategorii 3D z EPL Dc
- Ograniczenie temperatur powierzchniowych z uwzględnieniem ewentualnych osadów pyłu
- Uziemienie elektrostatyczne i wyrównanie potencjałów wszystkich przewodzących elementów instalacji
- wersja urządzeń, systemów filtrujących i odpylających w wersji pyłoszczelnej lub o niskim poziomie zapylenia, aby strefa nie rozprzestrzeniała się niepotrzebnie
- ukierunkowane odsysanie z źródeł pyłu oraz ustalone częstotliwości czyszczenia
- Dokumentacja obszarów, substancji, źródeł zapłonu oraz środków ochronnych zawarta w dokumencie dotyczącym ochrony przeciwwybuchowej
Szczelna konstrukcja mieszalnika i jego przyłączy stanowi najskuteczniejszy środek: jeśli pył pozostaje w urządzeniu, otaczający obszar można często przeklasyfikować ze strefy 21 do strefy 22 lub całkowicie wyłączyć z podziału na strefy. Znacznie obniża to wymagania dotyczące całego osprzętu.
Odpowiedzialność operatora
Prawidłowy podział na strefy jest, zarówno z prawnego, jak i technicznego punktu widzenia, obowiązkiem operatora instalacji. Musi on zostać dokonany w oparciu o konkretne warunki procesowe, dane dotyczące substancji oraz koncepcje ochronne, a także musi być w sposób zrozumiały uzasadniony w dokumencie dotyczącym ochrony przeciwwybuchowej.