Hydroksyetyloceluloza

Hydroksyetyloceluloza (HEC) jest chemicznie zmodyfikowaną pochodną celulozy. Część grup hydroksylowych celulozy jest eteryfikowana grupami hydroksyetylowymi −CH₂CH₂OH. Strukturę tę można w uproszczeniu opisać jako szkielet celulozy z grupami bocznymi −O−CH2−CH2−OH−O−CH2−CH2−OH.

Hydroksyetyloceluloza występuje w postaci białego lub żółtawo-białego, bezwonnego proszku lub granulatu. Jest rozpuszczalna w zimnej i ciepłej wodzie, tworząc koloidalne, klarowne lub lekko opalizujące roztwory. Natomiast HEC nie jest rozpuszczalna w wielu rozpuszczalnikach organicznych, takich jak aceton lub etanol.

W celu wytworzenia produktu celuloza jest najpierw alkalizowana. Następnie celuloza alkaliczna reaguje z tlenkiem etylenu. W wyniku tej reakcji powstają grupy hydroksyetylowe w funkcjach hydroksylowych jednostek glukozy. Ponieważ reakcja nie przebiega całkowicie, powstają produkty o różnym stopniu podstawienia.

Ważnymi wskaźnikami są średni stopień podstawienia (DS) i molowy stopień podstawienia (MS). Hydroksyetylocelulozy dostępne w handlu mają zazwyczaj wartości DS w zakresie od 0,85 do 1,35 i wartości MS od około 1,5 do 3. Parametry te wpływają na rozpuszczalność, lepkość i żelowanie.

HEC działa zagęszczająco, żelująco i stabilizująco. Zwiększa lepkość układów wodnych i poprawia zawieszalność substancji stałych. W preparatach kosmetycznych HEC pełni funkcję środka błonotwórczego, stabilizatora emulsji i środka wiążącego. W farmacji hydroksyetyloceluloza służy jako środek żelujący, zagęszczający i pomocniczy w płynnych i półstałych postaciach leków.