W postaci proszku

Termin „proszkowy” opisuje stan substancji, w którym materiał składa się z wielu oddzielnych cząstek stałych. Cząstki te występują w postaci niezwiązanej lub słabo związanej i tworzą materiał sypki. Substancje proszkowe należą zatem do klasy rozproszonych układów stałych.

W porównaniu z układami płynnymi lub pastowatymi materiały w postaci proszku charakteryzują się dużą powierzchnią właściwą. Jednocześnie między cząstkami zawierają one puste przestrzenie wypełnione gazem. Produkt w postaci proszku jest zatem układem wielofazowym składającym się z substancji stałej i gazu. Termin „w postaci proszku” opisuje stan skupienia oraz zoptymalizowaną pod względem technicznym i ekonomicznym formę dostarczania substancji.

Postać proszkowa oferuje liczne zalety technologiczne. Proszki zazwyczaj dobrze się przechowują. Procesy rozkładu chemicznego i biologicznego przebiegają wolniej, ponieważ ruchliwość cząsteczek jest ograniczona. Szczególnie w przypadku żywności, farmaceutyków i chemikaliów trwałość znacznie wzrasta dzięki postaci proszkowej.

Ponadto proszki można efektywnie pakować i transportować. Dzięki wyeliminowaniu fazy ciekłej zmniejsza się objętość i masa na jednostkę produktu. W ten sposób obniżają się koszty magazynowania, transportu i energii. Ponadto produkty w postaci proszku są mniej wrażliwe na mróz lub temperaturę niż ciecze.

Klasycznym przykładem są proszki do napojów instant. W porównaniu z produktem płynnym wymagają one znacznie mniejszej objętości opakowania. Mają dłuższy okres przydatności do spożycia, a dopiero w momencie użycia, poprzez dodanie wody, powstaje ponownie mieszanka płynna. Postać proszkowa stanowi zatem skoncentrowany, stabilny etap pośredni.

Pod względem technologicznym substancje w postaci proszku można przetwarzać na wiele sposobów. Można je mieszać, homogenizować, aglomerować, powlekać, zwilżać, suszyć lub poddawać reakcjom. Możliwe są również procesy termiczne, takie jak temperowanie lub kalcynacja. Ta elastyczność sprawia, że proszek jest preferowaną formą podania i przetwarzania.

Jednocześnie forma proszkowa stawia wysokie wymagania w zakresie technologii procesowej. Należy na przykład precyzyjnie kontrolować właściwości płynnościowe, pylenie, segregację i reaktywność. Właściwości substancji w postaci proszku zależą w dużym stopniu od wielkości cząstek, ich kształtu, struktury oraz gęstości upakowania.